Bổ sung sắt cho bà bầu thế nào là đúng? - HUGGIES® Việt Nam
Tất cả các chuyên mục
Thai nhi theo tuần
Tam cá nguyệt đầu tiên - Mang thai 3 tháng đầu
Biến chứng thai kỳ
Đặt tên cho con
Chăm sóc trong thai kỳ
Nhu cầu của bé
Phòng dành cho bé
Dinh dưỡng cho bà bầu
Dấu hiệu sẩy thai sớm mẹ bầu cần biết
Bà bầu và công việc
Lợi ích từ nhạc cho bà bầu và thai nhi, bạn đã biết?
Tiệc chào đón em bé

Bổ sung sắt cho bà bầu thế nào là đúng?

Sắt là chất cần thiết cho mẹ và bé trong thai kỳ. Thiếu máu do thiếu sắt có thể dẫn đến nhiều nguy cơ cho sức khoẻ của cả 2 mẹ con. Thế nhưng thuốc sắt cho bà bầu nên uống khi nào? Bầu mấy tháng thì uống sắt? Hay đâu là những thực phẩm giàu sắt cho bà bầu? Cùng Huggies và bác sĩ Bùi Thị Thu Hà tìm hiểu chi tiết việc bổ sung sắt cho bà bầu trong bài viết dưới đây nhé!

Vì sao cần bổ sung sắt cho bà bầu?

Tổng hợp hemoglobin (huyết sắc tố), là chất vận chuyển oxy đến các tế bào trong cơ thể. Hemoglobin có 2 thành phần chính là hem và globin. Hem được cấu tạo từ protoporphyrin và ion sắt hóa trị hai (Fe2+). Do vậy, thiếu hụt sắt trong cơ thể sẽ ảnh hưởng đến sự tổng hợp hemoglobin và gây ra thiếu máu.Một trong các vi chất mà nhu cầu tăng nhiều trong thai kỳ là chất sắt. Thiếu máu thiếu sắt  là một bệnh lý hệ thống và gây ra rất nhiều các hậu quả nghiêm trọng cho người bệnh.

Chẩn đoán thiếu máu thiếu sắt

Triệu chứng lâm sàng

Bệnh thiếu máu thiếu sắt diễn biến từ từ qua 3 giai đoạn. Tuy nhiên, ranh giới giữa các giai đoạn không rõ ràng:

  • Giai đoạn 1: Chỉ giảm sắt dự trữ nên người bệnh chưa bị thiếu máu, thường có một số triệu chứng của nguyên nhân gây thiếu sắt.
  • Giai đoạn 2: Đã cạn sắt dự trữ và giảm sắt vận chuyển, người bệnh chưa có biểu hiện rõ tình trạng thiếu máu, bắt đầu có triệu chứng của thiếu sắt như mất tập trung, mệt mỏi….
  • Giai đoạn 3: Thiếu máu và biẻu hiện các triệu chứng của thiếu máu và thiếu sắt.

Xét nghiệm

  • Tổng phân tích tế bào máu:
    • Hb < 10.5 g/dl
    • Thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc (MCV, MCH giảm, ferritin giảm)
  • Sinh hóa máu: Ferritin < 30ng/mL và hoặc độ bão hòa transferrin < 30%.

Các triệu chứng của thiếu máu thiếu sắt lên thai kỳ

  • Với mẹ bầu:
    • Khi mang thai: tim đập nhanh, hồi hộp (do tim phải bơm máu nhiều hơn để bù đắp cho sự thiếu oxy máu). Do đó, thiếu máu lâu ngày có thể dẫn tới suy tim, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt
    • Kém tập trung, khó nhớ, mau quên
    • Giảm khả năng miễn dịch chống lại nhiễm trùng, tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm đài bể thận
    • Tăng nguy cơ tiền sản giật
    • Tăng nguy cơ sinh non
    • Lúc sanh: mệt mỏi, rặn yếu, băng huyết sau sinh, nhiễm trùng hậu sản... Tăng tỷ lệ mổ lấy thai và biến chứng hậu sản.
  • Với thai nhi:
    • Tăng nguy cơ tử vong, sanh non, nhẹ cân
    • Dễ nhiễm trùng
  • Chậm phát triển về thể chất và trí tuệ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, chậm nói, chậm đi, khả năng tư duy và nhận thức giảm sút, kém tập trung, khó nhớ, mau quên,.

    Do đó, sắt là vi chất duy nhất mà Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo nên bổ sung ở dạng thuốc cho tất cả các bà bầu trong suốt thai kỳ.

    Thực phẩm bổ sung sắt cho bà bầu

    Trong thức ăn, sắt ở dưới dạng ferric (Fe3+). Hàm lượng sắt khác nhau trong từng thức ăn. Thực phẩm giàu sắt cho bà bầu bao gồm các loại thịt đỏ, hàu, gan, cá, thịt gia cầm, lòng đỏ trứng. Các loại thực phẩm chứa hàm lượng sắt thấp l  thực vật, sữa, bột ngũ cốc, đậu phụ, nho khô, rau chân vịt...

    Tỉ lệ sắt hấp thu theo mỗi lọai thực phẩm:

    Lọai thức ăn                    Tỉ lệ sắt hấp thu (%)

    • Gạo                                   0-2
    • Đậu                                   2-3
    • Bắp                                   3-4
    • Đậu nành                          6-10
    • Sữa động vật                    4-5
    • Jambon, chả, xúc xích     10-15
    • Cá                                    10-15
    • Gan                                  > 20
    • Cơ, thịt nạc                      > 20

    Hàm lượng sắt cho bà bầu

    Với một thai kỳ bình thường, ở phụ nữ có cân nặng trước khi mang thai khoảng 45- 55kg thì tổng nhu cầu sắt cho bà bầu trong cả thai kỳ khoảng 800-1000mg sắt nguyên tố.

    Trong đó, các loại sắt cho bà bầu với hàm lượng cụ thể bao gồm:

  • 600mg trong thực phẩm: với một chế độ ăn đầy đủ, lượng sắt sinh học cao, khả năng hấp thu sắt tốt.
  • 200-400mg sắt còn lại: huy động từ dự trữ sắt của mẹ và thuốc bổ sung.

    Hàm lượng sắt cho bà bầu theo từng tam cá nguyệt như sau:

  • 0,8 mg sắt/ ngày: tam cá nguyệt I
  • 4 – 5 mg sắt/ ngày: tam cá nguyệt II
  • > 6 mg sắt/ ngày: tam cá nguyệt thứ III

    Khẩu phần ăn hàng ngày trung bình chứa 10-15 mg sắt. Chỉ có khoảng 5-10% lượng sắt nói trên được hấp thu. Lượng sắt cần thiết cho bà bầu có thể tăng lên đến 20-30%.

    Vị trí hấp thu sắt: bắt đầu tại dạ dày, chủ yếu diễn ra tại hành tá tràng và ở mức độ ít hơn tại đoạn đầu ruột non. Để có thể hâp thu được sắt phải chuyển từ dạng ferric (Fe3+) sang dạng ferrous (Fe2+).

    Các yếu tố làm tăng cường hoặc giảm khả năng hấp thu sắt

  • Fe 2+ (dễ hấp thu hơn Fe3+)
  • Sắt hữu cơ >sắt vô cơ
  • Môi trường acid (vitamin C, cam, bưởi, ổi, đu đủ,...)
  • Dạ dày trống
  • Đang thiếu sắt
  • Thành phần các lọai thức ăn trong bữa ăn : ăn nhiều thịt cá sẽ nhiều Fe hơn ăn lạt (ăn chay). Các chất giúp tăng khả năng hấp thụ sắt: vitamin C. đường sữa mẹ, acid citric và acid succinic. Các chất làm giảm khả năng hấp thụ sắt: phosphat, phytat, trà, sữa bò, tétracyline và các chất chélat- hoá.
  • Phương pháp chế biến thức ăn : Nấu, chiên, xào, luộc kỹ sẽ làm mất Vitamin C sẽ làm giảm bớt hấp thu Fe.
  • Các chất làm cản trở hấp thu sắt:
  • Trà, cafe, các chất kich thích, nước ngọt, nước chè
  • Canci à nên uống viên canci sau uống vên sắt ít nhất 2 giờ

Thuốc chứa sắt cho bà bầu nên uống khi nào và như thế nào?

 

Để tăng sự hấp thụ, tăng dung nạp của sắt, việc bổ sung sắt cho bà bầu cần diễn ra đúng cách.

  • Loại sắt nào tốt cho bà bầu?
    • Sắt hữu cơ ( Sắt fumarate và sắt gluconate, oxalate) dễ hấp thu hơn và ít gây táo bón hơn so với sắt vô cơ (sắt sulfate)
    • Fe 2+ (dễ hấp thu hơn Fe3+
    • Sắt nước: khó uống, dễ gây buồn nôn nhưng hấp thu tốt, ít gây táo bón, ít gây nóng.
    • Viên sắt (uống hay nhai): dễ uống, không gây buồn nôn nhưng hấp thu kém hơn sắt nước, gây nóng trong nhiều hơn
  • Về thời điểm bổ sung sắt:
  • Bầu mấy tháng thì uống sắt? Bổ sung sắt thường qui bắt đầu từ tháng thứ 4 và kéo dài đến sau khi sinh một tháng. Nếu mẹ có thiếu máu thì việc bổ sung sắt bắt đầu từ những tháng đầu tiên, thời gian bổ sung kéo dài 6-12 tháng, nên tiếp tục. Liều lượng: 100-200 mg sắt nguyên tố/ngày. Ban đầu dùng 1 viên/ ngày. Sau đó, tăng liều nếu bệnh nhân dung nạp tốt, kiểm tra Ferritin (dự trữ sắt) để chỉnh liều.
  • Bà bầu uống sắt vào thời điểm nào trong ngày? Viên sắt tốt hơn nếu uống lúc đói. Tuy nhiên, sắt lại gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Vì vậy, nên uống trước khi ăn 1 giờ hoặc sau khi ăn 2 giờ.
  • Dùng sắt chia làm nhiều lần trong ngày và ăn chung các buổi ăn , vì có đường tăng cường hấp thu sắt.
  • Kết hợp Vitamin C để tăng cường hấp thu sắt , hoặc chế độ ăn thêm citric ( chanh), cà chua và khoai tây
  • Nên uống viên canci sau uống vên sắt ít nhất 2 giờ
  • Hạn chế uống nước trà, phosphate và chế độ ăn chay.

Ngoài ra, mẹ có thể tham khảo thêm thông tin tại chuyên mục Mang thai hoặc gửi câu hỏi về Góc chuyên gia.

BÀI VIẾT ĐƯỢC QUAN TÂM

Mang thai 08/11/2018

Thai nhi tuần 17

Khi mang thai tuần thứ 17, chúc mừng bạn đã vượt qua được nửa chặng đường vất vả nhưng cũng đầy những trải nghiệm thú vị cuả thai kỳ.

Mang thai 30/01/2019

Biểu đồ nồng độ hCG

Trừ phi bạn đã từng thực hiện những biện pháp hỗ trợ thụ thai hoặc được làm quen với các thuật ngữ về sinh sản, còn nếu không, đừng cảm thấy bối rối vì không biếthCG là gì. hCG là chữ viết tắt của Human chorionic gonadotropin – Nội tiết tố hCG, một loại hóc môn đặc biệt quan trọng, chỉ được tiết ra khi người phụ nữ mang thai.

Sinh con 23/11/2018

Để con đến bên mẹ!

Mẹ đau bụng từ 5h chiều đến 5h sáng,không giám ngủ sợ khó sinh,mẹ đi lại suốt đêm,mổi lần cơn đau...

Huggies đồng hành cùng bạn

Tã dán sơ sinh

EmptyView

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ