Vitamin và chất bổ sung

Mang Thai -156-vitamin Va Chat Bo Sung -02(500x 500)Việc sử dụng thêm những viên vi chất bổ sung dinh dưỡng đã trở nên rất phổ biến trong cuộc sống hiện tại, đặc biệt là đối với người phương Tây. Tuy nhiên, cần phải nhớ rằng cho dù các loại thuốc bổ này là an toàn và hiệu quả, thì chúng vẫn không thể thay thế được việc “nạp” vitamin và khoáng chất qua đường ăn uống bằng các thực phẩm lành mạnh. Các nghiên cứu đã nhiều lần chỉ ra rằng, vitamin và các chất khác trong thức ăn có khả năng cân bằng tốt hơn, khả năng hấp thu cao hơn so với loại được làm nhân tạo.

"Chất bổ sung dinh dưỡng" là một thuật ngữ rộng

"Chất bổ sung dinh dưỡng" hay còn gọi là "vi chất bổ sung", "thực phẩm bổ sung". Ở Úc và New Zealand, họ dùng và phân loại chúng bằng khái niệm "các loại thực phẩm bổ sung cho chế độ ăn"- gọi tắt là FTD. Các FTD này là một chế độ sử dụng chất bổ sung cho thực đơn ăn uống của bạn bao gồm các axit amin, các chất ăn được, thực phẩm, thảo dược, khoáng chất, chất dinh dưỡng tổng hợp, vitamin...Chúng được bán đơn lẻ từng chất hoặc tổng hợp một số chất trong một sản phẩm. Các dạng sản phẩm bao gồm: viên nang, chất lỏng, viên ngậm, bột, viên nén...nhằm bổ sung một lượng xác định các chất thường có (nhưng có thể không đủ) trong thức ăn hằng ngày. Có một danh sách dài các chất thuộc nhóm này. Và ngành công nghiệp sản xuất ra chúng vẫn đang tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, về khái niệm thì vẫn chưa có sự thống nhất giữa các quốc gia. Mỗi nước hoặc một số nước hiện công nhận một khái niệm khác nhau.

Bạn có thể mua được hai sản phẩm có các chất bổ sung tương tự nhau. Khi đọc thành phần, bạn thấy rằng chúng khác nhau về: loại chất, hàm lượng, kết hợp một số chất khác cho dễ hấp thu, liều dùng và giá cả. Ví dụ với vitamin C: Bạn có thể mua được vitamin C đơn được biết đến như axit acid ascorbic, hoặc acid ascorbic kết hợp với một số chất đệm để nó dễ hoạt động hơn trên niêm mạc dạ dày (và được cho là làm  sản phẩm rẻ hơn) như natri hoăc canxi. Thậm chí nó cũng được kết hợp với bioflavonoids (hợp chất có nhiều trong các loại thực phẩm) và một số loại chất khác. Có quá nhiều lựa chọn, đôi khi còn khiến bạn cảm thấy khó khăn khi phải quyết định loại nào phù hợp với mình hoặc gia đình.

Việc các chất bổ sung dinh dưỡng được coi là "thức ăn", "thuốc" hay "sản phẩm y tế tự nhiên" phụ thuộc vào quyết định của cơ quan kiểm soát thực phẩm và y tế tại mỗi nước. Chúng được coi là vô hại và dễ dàng sử dụng vì hầu hết có thành phần từ các chất có mặt trong các loại thực phẩm. Tuy nhiên, không phòng thí nghiệm hay nhà máy nào có thể đạt đến tiêu chuẩn của "mẹ thiên nhiên" trong cách bà "đóng gói" các chất dinh dưỡng. Đó là lý do vì sao, nguồn dinh dưỡng có trong thức ăn tự nhiên vẫn luôn được coi là tốt hơn cả.

Đối tượng nào sẽ là cần bổ sung dinh dưỡng

Có rất nhiều lý do khiến cho chúng ta phải sử dụng các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng. Có thể kể đến: việc sản xuất thực phẩm chất lượng kém, bệnh tật, tuổi tác, lối sống bận rộn hoặc đất đai nghèo kiệt khiến thực phẩm kém dinh dưỡng...

  • Axit folic là sản phẩm bắt buộc sử dụng đối với phụ nữ mang thai và đang kế hoạch mang thai. Acid folic được sử dụng tốt nhất trước khi mang thai và tiếp tục trong một vài tháng sau đó. Nó có thể làm giảm đáng kể nguy cơ dị tật tống thần kinh ở trẻ sơ sinh.
  • Phụ nữ đang cho con bú được khuyến khích sử dụng chất bổ sung dinh dưỡng, đặc biệt với các bà mẹ trẻ và những người có khoảng cách sinh giữa các con ngắn.
  • Người hút thuốc lá hoặc uống rượu, đặc biệt với những người sử dụng ở trên ngưỡng"an toàn", thường đòi hỏi bổ sung dinh dưỡng nhiều hơn.
  • Người sử dụngma túy được khuyến cáo bổ sung dinh dưỡng do một số lý do, trong đó có việc họ thường ăn uống nghèo chất dinh dưỡng.
  • Người có chế độ ăn ít calo hoặc phải hạn chế ăn vì lý do nào đó, ví dụ bị dị ứng với một số loại thực phẩm nhất định.
  • Những người bị bệnh nặng, sức khỏe kém và người già, thường do chế độ ăn uống nghèo dinh dưỡng, có thể vì lý do họ khó khăn về đi lại hoặc tiếp cận với nguồn dinh dưỡng từ thức ăn.
  • Người ít vận động, không có khả năng ra ngoài trời và những người đang bị bó kín cả cơ thể thường được khuyến cáo dùng vitamin D.
  • Những người córối loạn hấp thu như bệnh celiac (bệnh đường ruột không hấp thu được gluten, hoặc rối loạn hấp thu trầm trọng) cũng được khuyến cáo sử dụng chất bổ sung để chống mất cân bằng dinh dưỡng.

Nếu bạn rơi vào một trong những trường hợp đó, hãy nói chuyện với chuyên gia chăm sóc sức khỏe về những thành phần dinh dưỡng. Bạn có thể hiểu và sử dụng các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng phù hợp với thể trạng của bản thân.

Mang Thai -156-vitamin Va Chat Bo Sung -01(500x 500)

Các mối quan tâm về dinh dưỡng thường thấy

Axit folic

Như chúng ta biết, phụ nữ dự định có thai hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ cần được bổ sung axit folic. Sự bổ sung này không nhất thiết là do cơ thể đang thiếu hụt. Đôi khi, bổ sung chỉ là cung cấp nhiều axit folic hơn, "đẩy" chúng vào hệ thống cơ thể người mẹ  nhằm tránh các lỗi tiềm ẩn trong xử lý folate (chất cần thiết để tạo tế bào người).

I-ốt

Ngày nay có nhiều bằng chứng chứng minh phụ nữ và trẻ em có nguy cơ  thiếu hụt iốt cao hơn, đó là lý do tại sao các chương trình củng cố iốt được thực hiện ở nhiều quốc gia. Đây cũng là lý do phụ nữ mang thai được khuyến cáo sử dụng iốt. Tuy nhiên, lượng I-ốt không được vượt quá mức độ cần thiết vì có thể gây tác động bất lợi.

Canxi

Có mối liên hệ mật thiết giữa hàm lượng canxi và mật độ xương của người trưởng thành. Tuy nhiên, giai đoạn vị thành niên lại quyết định sự hình thành mật độ xương, nên việc bổ sung ở độ tuổi này cũng rất quan trọng . Hiện nay, có nhiều bé gái vị thành niên không thể nhận được đầy đủ canxi cơ thể cần.

Vitamin D

Vitamin D cũng nằm trong số những chất dinh dưỡng được quan tâm đặc biệt là ở trẻ em, người già và những người không thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Cần phải nhắc lại  tầm quan trọng của việc tăng cường bổ sung này qua chế độ ăn uống. Thực tế, một số loại nấm có chứa vitamin D cũng có thể được bổ sung vào danh sách rau củ. Bạn cũng có thể nhìn thấy nhiều thực phẩm với dòng chữ  'bổ sung vitamin D" trên kệ thực phẩm bày bán.

Sự "tăng cường" có phải là giải pháp hiệu quả

Tất cả những bàn luận về bổ sung chất dinh dưỡng đã đưa đến một câu hỏi:tăng cường sử dụng chất bổ sung là một giải pháp hiệu quả hay chỉ là một giải pháp tạm thời để bù đắp cho việc thiếu hụt một chế độ ăn uống lành mạnh?  Ví dụ, các nghiên cứu tại Hoa Kỳ cho thấy, nhiều trẻ được cung cấp dinh dưỡng chủ yếu từ nguồn bổ sung mà không phải do chế độ ăn lành mạnh. Có thể đặt câu hỏi, đang có điều gì xảy ra với nguồn cung cấp thực phẩm và thói quen ăn uống của con người thời hiện đại? Có thể dựa vào các nguồn cung cấp thực phẩm bổ sung như thuốc bổ để đảm bảo bạn được cung cấp lượng dinh dưỡng cần thiết? Câu trả lời vẫn luôn là chúng ta cần có một chế độ “dung nạp” các chất bổ dưỡng từ thiên nhiên bằng con đường ăn uống trước tiên.

Những thành phần bổ sung có an toàn?

Một số chất bổ sung dinh dưỡng được cung cấp với liều lượng tương đương với thực phẩm tự nhiên, gọi là 'liều sinh lý". Loại này có khuynh hướng an toàn hơn và phù hợp hơn để sử dụng hằng ngày. "Liều dược phẩm" (cũng được gọi là "liều tăng cường" hoặc "liều điều trị") chỉ nên dùng sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia y tế giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực liên quan đến nhu dinh dưỡng của bạn.

Việc sử dụng rộng rãi các chất bổ sung cũng đang được quan tâm. Nhiều người lo ngại quan điểm "càng nhiều càng tốt" đang chiếm ưu thế trong khi cácnghiên cứu đã chỉ ra những tác động có hại do"liều cao" của một số chất dinh dưỡng. Vitamin tan trong dầu (A, D, E và K) tích lũy dần trong cơ thể nhiều khả năng có tác dụng độc tính. Thậm chí liều cao của một số vitamin tan trong nước có thể gây trở ngại cho hoạt lực của một số loại thuốc và việc tương tác với các chất dinh dưỡng khác.

Những lý luận chống lại việc bổ sung chất dinh dưỡng

Một số lý luận đã được đưa ra để chống lại việc sử dụng thường xuyên những thành phần bổ sung mà không được tư vấn chuyên gia. Bao gồm:

  • Dùng chất bổ sung dinh dưỡng có thể tạo một cảm giác an toàn giả tạo. Nó khiến cho con người lơ là trong việc duy trì một chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.
  • Việc tiếp thị và quảng cáo chất bổ sung dinh dưỡng dễ gây nhầm lẫn và  hiểu lầm cho người tiêu dùng. Bởi vì tính phức tạp của các chất dinh dưỡng.
  • Các chất dinh dưỡng tương tác liên tục với nhau trong cơ thể. Từng chất riêng biệt không thể thể ảnh hưởng tới cân bằng dinh dưỡng của con người.
  • Các chất dinh dưỡng tạo ra cả cơ chế "hỗ trợ" và "gây hại" ví dụ, vitamin E có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, nhưng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.
  • Tiêu thụ quá nhiều chất dinh dưỡng nhất định có thể độc hại hoặc gây thiếu hụt chất dinh dưỡng khác hoặc làm mất các dấu hiệu thể hiện việc thiếu hụt dinh dưỡng.
  •  Một số các chất dinh dưỡng bị cho rằng gây trở ngại đến hoạt lực của một số loại thuốc.
  • Rất khó khăn thể thẩm định các kết quả từ nghiên cứu các thành phần bổ sung. Một trong những lý do là các chất này có vô vàn sự kết hợp lẫn nhau. Trong đó, nhiều điều vẫn phải tìm hiểu thêm.
  • Nhiều loại đắt tiền và chi phí cho mỗi liều thường không rõ ràng.

Một số ví dụ về tương tác dinh dưỡng:

  • Quá nhiều kẽm có thể ảnh hưởng đến hấp thu sắt và đồng.
  • Quá nhiều nhiều florua có thể gây tác động tiêu cực trên xương, đặc biệt ở trẻ em.
  • Dầu cá liều cao có thể làm giảm đông máu.
  • Quá nhiều canxi có thể ức chế sự hấp thu sắt (thường gặp ở trẻ em uống nhiều sữa bò chẳng hạn).
  • Trong thực tế sắt được cho là chất dinh dưỡng dễ quá liều nhất.
  • Quá liều vitamin A có thể gây dị tật bẩm sinh, tổn thương gan và một số cơ quan khác.

Về việc sử dụng các thành phần bổ sung để bảo vệ cơ thể chống lại ung thư

Rất ít người có thể “thờ ơ” trước việc có thể ngăn ngừa hay chữa trị bệnh ung thư. Nhiều người cho rằng, chất bổ sung dinh dưỡng có thể giúp phòng chống căn bệnh này. Tuy nhiên, rất nhiều cơ quan trong cơ thể hấp thụ các chất dinh dưỡng không phải là để hỗ trợ ngăn ngừa ung thư và các bệnh khác. Và việc các cơ quan này có thể chống lại các bệnh nói trên còn liên quan tới nhiều yếu tố khác nữa. Và việc tăng lượng thức ăn và nước uống giàu dinh dưỡng là khuyến nghị của hầu hết các tổ chức về sức khỏe.

Sử dụng thực phẩm cũng giống như dùng thuốc

Những thứ có lợi cho sức khỏe đều có sẵn trong thức ăn thực vật xung quanh ta. Tuy vậy, nhiều loại thảo mộc rất tốt trong vườn hoặc siêu thị, thường bị bỏ qua. Ví dụ như nghệ, củ nghệ có tác dụng rất tốt trong việc phòng chống ung thư. Sau đây là vài ví dụ về những thực phẩm được cho rằng có thể giảm nguy cơ ung thư:

  • Bông cải xanh
  •  Tỏi
  • Các loại thực phẩm giàu Vitamin C như ớt đỏ, ổi, sơ ri,…
  • Dầu cá và các loại dầu thực vật được tìm thấy trong cá hồi hoặc hạt lanh và hạt Chia
  • Các chế phẩm sinh học và những liên kết của chúng để cải thiện khả năng miễn dịch và sức khỏe đường ruột

Trong danh sách các loại lương thực của thế giới đang xuất hiện ngày càng nhiều những loại thức ăn như: goji, acai, camu camu, cây thùa, Gubinge (Mai Kakadu )...thậm chí rất ít trong số đó mới được đặt tên cụ thể, riêng biệt và phổ thông. Người dân bản địa đã tiêu thụ những loại thực vật được cộng đồng công nghiệp gọi là những thực phẩm "ngoại lai" từ hàng ngàn năm. Trong các kiến thức bản địa, chúng đã được biết với tác dụng có lợi cho sức khỏe từ rất lâu. Hiện nay, chúng mới đang dầnxuất hiện trong chế độ ăn của người phương Tây.

Hãy là một người tiêu dùng sành điệu

Nếu đang có ý định sử dụng các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng hoặc tin rằng con bạn cần chúng, bạn nên xem xét lại cách tiếp cận, bởi vì thực tế những gì bạn sẵn có lại chính là những gì bạn cần:

  1. Hãy sắp xếp chế độ ăn uống của bạn và con cái. Đánh giá thông qua một cuốn nhật ký chế độ ăn uống trong tối thiểu ba ngày và xem xét xem bạn cần bổ sung những gì vào chế độ ăn uống này.
  2. Thảo luận về kết quả khám sức khỏe tổng quátcủa bạn và con cái với một người có chuyên môn. Sau đó thiết kế một chế độ ăn uống và có thể bổ sung thêm nếu  cần thiết.
  3. Đảm bảo việc thường xuyên xem xét lại các chế độ ăn uống này vì cuộc sống  luôn thay đổi không ngừng.

Ưu tiên thực phẩm tự nhiên.

Nhiều nghiên cứu cho thấy các chất dinh dưỡng trong thực phẩm tự nhiên mang lại lợi ích lớn hơn loại được tổng hợp nhân tạo (có một ngoại lệ là axit folic nhân tạo, với khả năng hấp thu nhiều hơn folate tự nhiên). Trong thực tế, một số chất dinh dưỡng chiết sẽ có phản ứng khác với khi nó ở trong thức ăn. Có thể do tương tác với các chất dinh dưỡng khác trong thực phẩm hoặc các hợp chất bổ sung khác.

Ngày nay, các nhà khoa học vẫn khám phá thêm các hợp chất trong thực phẩm, và phát hiện thêm những tác động và lợi ích của rất nhiều các chất dinh dưỡng sẵn có. Đồng thời biết được hiệu quả của chúng khi kết hợp với nhau. Trong khi đó, có một số ý kiến cho rằng chất bổ sung dinh dưỡng vẫn có vị trí riêng, những chất bổ sung cần thiết cho một số đối tượng đặc thù là hết sức cần thiết. Cho đến nay, chế độ ăn uống đa dạng các thực phẩm lành mạnh và mức độ vận động thích hợp vẫn là sự bảo vệ tốt nhất cho sức khỏe.

Các nguồn thông tin và tài liệu tham khảo

  • Codex Alimentarius, Hội đồng tư vấn dinh dưỡng của Úc, một tập hợp các tiêu chuẩn quốc tế được công nhận, các quy trình, hướng dẫn và khuyến nghị khác liên quan đến thực phẩm, sản xuất lương thực và an toàn thực phẩm.
  • Donaldson M.; Dinh dưỡng và ung thư: Tổng quan các bằng chứng cho một chế độ ăn uống chống ung thư, Nutr J, năm 2004.
  • Các tiêu chuẩn thực phẩm
  • Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) quy định về các chất bổ sung như thực phẩm, không phải là thuốc.
  • Dinh dưỡng và Hoạt động thể chất trong và sau khi điều trị ung thư: Hướng dẫn Hiệp hội Ung thư Mỹ cho lựa chọn thông báo, năm 2009.

Từ khóa:

  • chăm sóc trong thai kỳ
  • mang thai
  • dinh dưỡng dành cho bà bầu
  • vitamin cho người mang thai
  • vitamin cho thai nhi
  • dưỡng chất cần thiết cho mẹ bầu
  • bổ sung dưỡng chất an toàn
+