Chứng trầm cảm hậu sản (TCHS) khá phổ biến. Khoảng 15% phụ nữ lần đầu làm mẹ, bị chứng này, còn số lượng các bà mẹ bị mệt mỏi, u uất, đôi khi buồn bực, cảm thấy bị cách biệt và cô đơn, thì còn nhiều hơn. Khoảng ba tuần sau khi sinh, là bắt đầu bị TCHS, nhưng nhiều tháng sau thì có biểu hiện rất rõ. Không thể nói dứt khoát TCHS gồm có những biểu hiện gì và mỗi biểu hiện xảy ra vào thời điểm nào.

Một trong những biểu hiện của TCHS là cảm giác đơn độc. Bạn cảm thấy sau khi có bé, việc đi đây đi đó và duy trì quan hệ với bạn bè thật khó khăn. Còn nếu có đi ra ngoài thì bạn thấy dường như mọi người ai cũng vui tươi khỏe khoắn hơn mình; vì thế, bạn lại cảm thấy còn tệ hại hơn trước.

Một biểu hiện khác của TCHS là cảm giác có lỗi và thất vọng. Bạn áy náy, vì nghĩ mình không yêu thương bé đúng mức. Hoặc bạn nghĩ làm mẹ chắc là phải tuyệt vời lắm, nhưng thực tế lại không vậy. Có nhiều nguyên nhân làm cho một bà mẹ cảm thấy mình chưa thực hiện đúng vai trò làm mẹ.

Một số chuyên gia cho rằng một trong những nguyên nhân có lẽ là do hoóc môn thay đổi, làm cho khả năng làm việc của bạn bị suy giảm. Khi bị TCHS, bạn có thể trải qua các cảm giác sau đây:

• Ngày nào thức dậy cũng cảm thấy rất mệt mỏi cho dù đã ngủ một giấc dài.
• Ngủ không được, cho dù rất mệt và kiệt quệ.
• Khó tập trung một số việc, khó sắp xếp sinh hoạt của chính mình hoặc của những phần việc giản đơn khác.
• Có những chuyện nhỏ mà bạn cũng coi là to tát và khó phân định chúng quan trọng như thế nào.
• Bạn cảm thấy mình là một bà mẹ vô tích sự.
• Bạn có cảm giác rất hời hợt, như thể những điều bạn đang trải qua là của ai khác, chứ không phải của bạn.
• Cảm thấy mình mếu máo muốn khóc, có khi khóc thật, mà không hiểu rõ tại sao.
• Quên giờ giấc, thời gian cứ trôi qua mà không rõ mình đã làm những việc gì.

Nếu những triệu chứng trên đây xảy ra thường xuyên, làm bạn lo lắng, thì bạn cần được hỗ trợ. Ai cũng có lúc mệt mỏi, buồn bã, hay mếu máo, nhưng nếu những cảm giác đó xảy ra thường xuyên với bạn, thì có lẽ bạn đã bị TCHS rồi đấy.

Nhờ ai giúp?

Trung tâm sức khỏe nhi đồng ở địa phương bạn có nghiệp vụ hỗ trợ các phụ nữ bị TCHS, và hướng dẫn cho bạn khi nào thì nên đi khám bác sĩ hoặc tìm đến các dịch vụ hỗ trợ khác, trong cộng đồng của bạn.

Bác sĩ của bạn có thể kê thuốc chống trầm cảm cho bạn, hoặc giới thiệu cho bạn các hình thức chữa trị khác. Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến bé trong thời gian bú mẹ, nên bạn phải cẩn trọng khi đang điều trị. Bạn bè, chồng, và gia đình cũng có thể nâng đỡ và hỗ trợ bạn. Bạn không cần phải giấu giếm tình trạng tồi tệ của mình, vì vào thời điểm này, bạn xứng đáng được hưởng sự hỗ trợ nhiệt tình. Bạn cũng có thể nhờ một chuyên viên tư vấn hoặc tâm lý trị liệu giúp đỡ. Tâm lý trị liệu thông qua chuyện trò với bệnh nhân, được coi là phương pháp hiệu quả nhất, để điều trị TCHS.

Điều quan trọng bạn phải nhớ là nếu được giúp đỡ đúng mức, TCHS có thể chữa trị và xử lý được.

Bé cũng cần một người mẹ mạnh khỏe, vì vậy không vì lý do gì mà bạn không tìm cách chữa trị cho đến nơi đến chốn.

Xin đừng nhầm lẫn TCHS với chứng ‘rối loạn tâm lý hậu sản’ mà một số phụ nữ phải trải qua mấy ngày sau khi sinh.

Cứ 500 bà mẹ có con lần đầu thì có một người mắc phải một dạng bệnh tâm thần hậu sản khá nặng, gọi là loạn tâm thần kỳ sản. Người mắc chứng này có thể bị ảo giác, suốt mấy ngày không chợp mắt được, hoặc rất ‘sung’ và đầy sinh lực. Người xung quanh thấy rõ là có điều gì đó không ổn. Loại bệnh này cần được điều trị ngay lập tức. Một số phụ nữ cần phải nhập viện để được chữa trị đúng mức.