Bạn hãy yên trí rằng giận hờn là một cảm xúc bình thường mà mọi đứa trẻ đều trải qua. Mặc dù giận hờn có thể gây ra nhiều căng thẳng cho những người trở thành mục tiêu của bé, như bố mẹ và anh em ruột, nó thực sự đóng vai trò tích cực trong sự phát triển nhân cách, theo Tiến sĩ Bác sĩ Virginia Shiller, nhà tâm lý học lâm sàng và tác giả của cuốn sách “Phần thưởng cho bé! Sẵn sàng sử dụng Biểu đồ & các hoạt động cho việc nuôi dạy tích cực”. 

 “Sự giận hờn thúc đẩy các bé tự khẳng định mình và khiến mọi người đáp ứng các nhu cầu của mình. Và theo thời gian, giận hờn có thể được hướng vào việc đấu tranh cho các sự nghiệp quan trọng của gia đình, bạn bè, và cộng đồng. Về lâu dài, nếu bạn không có một cuộc đấu tranh dù nhỏ bé trong bản thân mình, bạn ít có khả năng lên được những vị trí trách nhiệm và có ảnh hưởng,” Bác sĩ Shiller nói. 

Tuy nhiên, để giận hờn trở thành một sức mạnh tích cực, các bé phải học cách biểu lộ nó bằng những cách thích hợp với xã hội. Bố mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hòa đồng với xã hội này. “Bạn có thể vừa làm mẫu cách biểu lộ giận hờn một cách lành mạnh và thích hợp vừa có thể dạy dỗ bé khi bé biểu lộ sự giận hờn gây tổn thương,” Bác sĩ Shiller giải thích. 

Những khoảnh khắc có thể dạy dỗ bé

Bố mẹ thường có dịp dạy dỗ khi bé biểu lộ sự giận hờn, bác sĩ Schiller nói. Nếu bé gây gổ với anh em ruột hay bạn bè để dành đồ chơi; đẩy hoặc đánh đập để dành chỗ cho mình, bố mẹ có thể chuyển tình huống tiêu cực này thành bài học tích cực. Bằng cách dạy bé những cách tốt hơn để được đáp ứng các nhu cầu – như thay phiên nhau chơi hay học cách chia sẻ - bố mẹ hướng bé đến việc chế ngự cơn giận có tính xây dựng hơn. Bố mẹ thậm chí có thể làm mẫu để bé noi theo, ví dụ làm bạn chơi chung với bé và tập cho bé biết chia sẻ đồ chơi. 

Nếu có một tình huống phát sinh giữa các bé còn nhỏ, bố mẹ có thể chen vào và điều chỉnh sự tương tác trước khi các bé “choảng” nhau. “Giải thích cho bé vì sao bé không được chọt vào mắt em bé, trong khi đó nhẹ nhàng và bình tĩnh kéo em bé ra. Cố gắng không giận dữ với cảm xúc của bé để cho hai bên có thể tách rời tình cảm khỏi hành vi. Gợi lên những cách khác để giải quyết tình huống làm bé giận hờn,” Debra Gilbert Rosenberg, nhà liệu pháp tâm lý, và tác giả của cuốn sách “Bầu bạn của bà mẹ mới: Săn sóc bản thân trong khi săn sóc bé mới sinh”. 

Mặc dù mục đích là kiềm chế hành vi khó chấp nhận, như bạo lực và thịnh nộ, bố mẹ nên nhớ rằng không nên ngăn cản bé biểu lộ sự giận hờn. Điều đó sẽ giúp bố mẹ nhận ra tình cảm tiêu cực của bé và nói ra những gì mình nghĩ là bé đang cảm xúc - nhất là khi bé không thể làm được. Ví dụ, bố mẹ có thể nói, “Con rất giận John lấy đồ chơi đó của con.” Tiếp đó bạn gợi ý điều gì đó cho bé làm, như, “Hãy đi tìm đồ chơi khác cho con chơi tiếp nhé.” 

“Hầu hết bố mẹ của các bé mới biết đi đều biết rằng khi nói câu “con nói đi” với một bé đang giận dữ sẽ khuyến khích bé biểu lộ cảm xúc thay vì phải dùng đến sức mạnh tay chân, và đó là một phương pháp rất tốt,” Gilbert Rosenberg nói. 

Bố mẹ cũng có thể lên kế hoạch khích lệ bé, bằng cách thưởng cho bé khi bé biết đề nghị thay phiên nhau chơi đồ chơi hoặc chia sẻ đồ chơi thay vì đấm nhau hay giành giật – Bác sĩ Shiller nói thêm. Về lâu dài điều đó có thể giúp thúc đẩy bé thay phiên nhau chơi nhiều hơn. 

Nếu bố mẹ thực sự cảm thấy sự bùng phát giận dữ của bé khó kiểm soát, thường xuyên, có dấu hiệu bạo lực và /hoặc tiềm ẩn nguy hiểm, tốt nhất nên tìm sự giúp đỡ bên ngoài – Gilbert Rosenberg nói. “Bố mẹ có thể được trấn an để thấy rằng bé hoàn toàn bình thường, nhưng bố mẹ cũng có thể thấy sự trợ giúp và hướng dẫn bổ sung là rất cần thiết đối với gia đình.” 

Tìm giải pháp

Christine D’Amico, tác giả cuốn sách “Bạn bè của người phụ nữ mang thai”, lưu ý rằng bố mẹ có thể giúp bé chế ngự cơn giận bằng cách không làm bé xấu hổ hay nói với bé rằng giận hờn là sai. Bé cần biết cách nhận ra cái gì làm bé giận và đối phó một cách xây dựng. 

D’Amico lưu ý rằng sẽ vô ích nếu cứ cố lý sự với bé khi bé đang rất giận. “Cứ để bé bùng nổ. Bạn có thể để bé làm điều đó bất kỳ ở đâu bé bất ngờ nổi giận. Bạn có thể đưa bé vào phòng để bé xả cơn giận. Hoặc bạn có thể ngồi với bé trong khi bé biểu lộ sự giận hờn,” bà giải thích. Khi nào bé bình tĩnh lại, D’Amico gợi ý bạn nên nói chuyện với bé về chuyện gì đã làm bé giận. Giúp bé thấy tất cả mọi khía cạnh của hoàn cảnh đó. Cùng với bé cố gắng tìm ra một giải pháp mới - một giải pháp đáp ứng các nhu cầu của mọi người trong hoàn cảnh đó. Bà nói bố mẹ cũng có thể thảo luận cách để bé biểu lộ sự giận hờn. Nói với bé những gì bé làm là không tốt và bé không cư xử với chính bé và người khác một cách tôn trọng. 

Đọc những cuốn sách về các nhân vật đối phó với sự giận dữ cũng có thể giúp bé hiểu rằng bé không cô đơn trong cảm xúc của mình. “Khi con muốn cô đơn”, cuốn sách do Dave Cutler viết và minh họa, là một ví dụ tốt. Cuốn sách nói về một cậu bé rất giận hờn, và câu chuyện xoay quanh vấn đề giận hờn là gì và cách đối phó với nó. Bố mẹ có thể dùng cuốn sách này như điểm xuất phát để nói chuyện về sự giận hờn với con mình. 

Sự kiểm soát của bố mẹ

Mặc dù nhiều bậc cha mẹ không nhận thức điều đó, họ vẫn là “gương mẫu” để các bé noi theo về cách đối phó với sự giận hờn. “Nếu bố mẹ la hét nhau, gọi nhau bằng những cái tên độc ác, chửi mắng con cái, nổi cơn tam bành quăng ném đồ đạc, thì các bé sẽ hiểu rằng không cần kiềm chế gì cả là cách tốt nhất để chế ngự cơn giận,” Gilbert Rosenberg nói. 

Bà gợi ý bố mẹ học cách chế ngự cơn giận dữ của chính mình và, thỉnh thoảng cho phép bé nhìn thấy cơn giận được biểu lộ một cách đúng mực như thế nào (tuy nhiên, bé không nên để bé chứng kiến thường xuyên những cuộc gây gổ của bố mẹ). Nếu bé thấy bố mẹ biểu lộ sự giận hờn mà không văng tục hay đánh đập, thì bé sẽ học tập làm theo như vậy. 

“Bố mẹ đóng một vai trò hết sức quan trọng,” D’Amico nói. “Họ dạy các bé cái gì được hay không được trong khi biểu lộ sự giận hờn hay sự bực bội. Bố mẹ làm điều đó bằng những gì họ nói, cũng như bằng những gì họ làm khi họ giận hờn,” bà tiếp tục. “Chúng ta làm mẫu cho bé thấy thế nào là giận hờn và làm thế nào đối phó với giận hờn. Các bé thường bắt chước chúng ta qua các hành vi giận hờn của chúng.” 

 “Hiếm khi thấy các bé không kiểm soát được sự giận hờn nếu các bé ở trong gia đình mà sự giận hờn được chia sẻ một cách xây dựng, không gây tổn thương,” Gilbert Rosenberg kết luận. “Bố mẹ có thể cho bé thấy rằng họ yêu thương một ai đó và vẫn bất đồng với họ hoặc tức giận họ một cách đằm thắm. Đây là bài học vô giá.” 

Bài của Lisa B. Samalonis viết từ Gloucester Township, NJ, nơi bà sống với chồng và hai con trai. Bà thường xuyên viết về sức khoẻ và vấn đề nuôi dạy con cái. Lisa cũng viết các bài tiểu luận liên quan đến gia đình cho các tạp chí khu vực và quốc gia. Được cung cấp bởi: